Limbik sistem duyguların beyni olarak bilinir. Bu sistem sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin beraber çalışmasını sağlar. Limbik sistem beyindeki bazı bölgelerin özellikle ortak halde çalışması ile işler. Amigdala bölgesi limbik sistem için önemli bir parçadır. Buradan vücudumuza  hayatta kalmamız için gereken emirler verilir. Bedenimiz tehdit hissettiğinde limbik sistemin yardımı ile tepki vererek savaş ya da kaç sinyalleri verir. Bu sayede tehlike anlarında kendimizi koruyabiliriz.

Sempatik Sinir Sistemi Nasıl Çalışır?

Sempatik sinir sisteminiz en çok, tehlikeli veya stresli durumlara yanıt vermedeki rolüyle bilinir. Bir saldırı karşısında kaçmamız ya da tehlike anında saklanmamız bu sistemin çalışması sayesinde olur. Bu durumlarda, sempatik sinir sisteminiz kalp atış hızınızı artırmak, vücudunuzun daha fazla oksijene ihtiyaç duyan bölgelerine daha fazla kan göndermek veya tehlikeden kurtulmanıza yardımcı olacak diğer tepkiler vermek için harekete geçer.

Sempatik sinir sistemi, kontrol etmeyi düşünmeniz gerekmeyen birçok işlevden sorumlu olduğu için “otomatik” sinir sisteminiz olarak adlandırılabilir.

Bu, diğer işlevlerin yanı sıra kalp atış hızınızın, kan basıncınızın, sindiriminizin, idrara çıkmanızın ve terlemenizin kontrolünü içerebilir. Tehlike veya strese yanıt olarak sempatik sinir sisteminiz şunları etkileyebilir:

Gözler: Daha fazla ışığın içeri girmesini sağlamak ve görüşünüzü geliştirmek için göz bebeklerinizi büyütür.

Kalp: Vücudunuzun diğer bölgelerine oksijen iletimini artırmak için kalp atış hızınızı artırır.

Akciğerler: Akciğerlerinize oksijen iletimini sağlamak için hava yolu kaslarınızı gevşetir.

Sindirim sistemi: Sindiriminizi yavaşlatır ve böylece enerjiyi vücudunuzun diğer bölgelerine yönlendirir.

Karaciğer: Karaciğerin hızlı glukoz salgılamasını sağlayarak vücuda daha fazla enerji verir.

Parasempatik Sinir Sistemi Nasıl Çalışır?

Sempatik ve parasempatik sinir sistemleriniz zıt rollere sahiptir. İki sistem vücudunuzu dengede tutmak için birlikte çalışır. Sempatik sinir sisteminiz, sizi bir tehlike anında korumak için gerekli önlemleri alır. Tehlikenin geçtiği andan sonra parasempatik sinir sisteminiz devreye girer ve her şeyi normale döndürür. Sempatik sinir sisteminin salgıladığı hormonların etkisinin geçmesini sağlar.

Parasempatik sinir sistemi vücudun sakinleşmesini sağlar. Sempatik sistemin salgılanmasına yol açtığı adrenalin ve noadrenalin ortadan kaldırılır. Parasempatik sinir sisteminin tam anlamıyla kişiyi sakinleştirmesi süre alabilir. Çünkü bu hormonların ortadan kaldırılması için zamana ihtiyaç duyulur.

Sempatik Sinir Sistemi Düzgün Çalışmadığında Ne Olur?

Sempatik sinir sistemi bozukluklarında kişiler aslında tehlike yaratmayacak durumları da tehlike olarak algılayarak vücudu korumaya alır. Böyle anlarda kişilerin savaşma ya da kaçma güdüleri harekete geçer. Daima stres altında olan beden zamanla kaygı bozukluğu olarak adlandırılan anksiyete yaşamaya başlar.

Bu durumu örneklendirmek gerekirse sınav zamanındaki bir öğrenciyi örnek olarak verebiliriz. Öğrenci çalıştığı sürece başaracağını biliyor olsa dahi daima “ya yapamazsam ya yetiştiremezsem” gibi sorgulamalarla kendisini strese sokabilir. Böyle bir anda sempatik sinir sistemi devreye girerek vücudu savaş ya da kaç moduna sokabilir. Savaş modunda öğrenci daha yoğun ders çalışmayı tercih eder ve yapabileceğinin daha fazlasını yapmaya çalışarak kendisine yüklenebilir.

İlk başta fazla çalışmak anksiyetesine iyi gelebilir. Bunun sebebi kendisini tehlikeye karşı korumuş hissetmesidir. Ama zamanla bu tehlike çanları her sınav öncesi değil de her gün çalar, sonra sınav anında çalar ve sonunda sürekli olarak kaygılı bir ruh hali içinde olmaya başlar. Bu şekilde de kaygı bozukluğu ortaya çıkar.

Sempatik sinir sistemi bozukluğu yaşayan kişilerde görülen kaygı bozukluklarının bir diğer sebebi de parasempatik sinir sisteminin devreye girememesidir. Daima tetikte olan bedende parasempatik sinir sistemi adrenalin ve noadrenalin hormonlarını ortadan kaldırmak için ihtiyacı olan zamanı bulamaz.

Kaygı bozukluğu durumlarında bir uzmanın desteği önemlidir. Uzman sizi karşı karşıya olduğunuz şeyin gerçek bir tehlike olmadığı konusunda bilgilendirebilir. Bununla beraber sizi sakinleştirerek parasempatik sinir sisteminizin devreye girmesine alan açmanıza yardımcı olabilir. Kaygı bozukluğu durumunda daima tetikte olan sempatik sinir sisteminin uyarılarına rağmen bedeninizi stabil tutarak sakin kalmalı ve bu şekilde parasempatik sinir sisteminin devreye girmesine izin vermelisiniz.

Tükenmişlik Sendromu Nedir?” başlıklı blog yazımıza gidebilir ya da Öğren kategorisine geri dönebilirsiniz.